Een verhuizing naar Duitsland voelt vanuit Nederland dichtbij, zeker als je naar de regio Mönchengladbach gaat, op een half uur rijden van de grens. Toch merk je al snel dat de Duitse administratie anders werkt. Veel zaken hangen van elkaar af. Zonder adresregistratie krijg je geen belastingnummer, en zonder dat nummer loopt je loonadministratie vast.

Daarom helpt het om in een vaste volgorde te werken. Hieronder vind je een stappenplan dat je in de eerste weken door de belangrijkste formulieren loodst, van uitschrijven in Nederland tot je eerste belastingzaken in Duitsland.

Stap 1: uitschrijven in Nederland

Begin bij je huidige gemeente. Als je langer dan acht maanden in het buitenland gaat wonen, meld je je vertrek uiterlijk vijf dagen voordat je verhuist. Je krijgt dan een registratie als niet-ingezetene. Je DigiD blijft bruikbaar, wat handig is voor contact met de Belastingdienst, DUO of de SVB.

Zeg ook tijdig je Nederlandse zorgverzekering op zodra je Duitse verzekering ingaat, en controleer abonnementen, energiecontracten en je postadres. Een doorstuurservice voor post kan de eerste maanden veel gemiste brieven voorkomen.

Stap 2: de Anmeldung bij het Bürgerbüro

In Duitsland moet je je binnen twee weken na je verhuizing inschrijven op je nieuwe adres. Dit heet de Anmeldung en regel je bij het Bürgerbüro van je gemeente. In Mönchengladbach en omliggende plaatsen zoals Viersen, Korschenbroich of Jüchen werkt dat meestal op afspraak, dus plan die zo vroeg mogelijk in.

Neem in elk geval je paspoort of identiteitskaart mee, en de Wohnungsgeberbestätigung: een verklaring van je verhuurder dat je daadwerkelijk op het adres woont. Na de inschrijving krijg je een Meldebescheinigung. Bewaar dit document goed, want bank, werkgever en verzekeraars vragen er vaak naar.

Stap 3: verzekeringen afsluiten

Een zorgverzekering is in Duitsland verplicht. Ben je in loondienst en verdien je onder een bepaalde inkomensgrens, dan kies je een wettelijke verzekeraar, een gesetzliche Krankenkasse. Je werkgever meldt je daar aan en de premie gaat via je loon. Werk je in Nederland en woon je in Duitsland, dan gelden aparte regels voor grensarbeiders. Laat in dat geval goed uitzoeken in welk land je verzekerd bent.

Daarnaast zijn er verzekeringen die niet verplicht zijn, maar die vrijwel iedereen heeft:

• Privathaftpflicht: aansprakelijkheid voor schade aan anderen
• Hausratversicherung: inboedelverzekering voor je spullen
• Kfz-Versicherung: verplicht als je een auto in Duitsland registreert
• Rechtsschutz: rechtsbijstand, handig bij geschillen met verhuurders of werkgevers

Stap 4: een Duitse bankrekening openen

Met een Nederlandse IBAN kun je in theorie overal in de eurozone betalen, maar in de praktijk vragen verhuurders, energieleveranciers en sommige werkgevers toch om een Duits rekeningnummer. Met je Meldebescheinigung en identiteitsbewijs kun je bij een lokale Sparkasse, Volksbank of een online bank een rekening openen. Iedereen met een woonadres in de EU heeft bovendien recht op een basisrekening.

Houd er rekening mee dat contant geld in Duitsland nog vaker wordt gebruikt dan in Nederland. Niet elke bakker of kleine zaak accepteert een pinpas. Wil je weten wat er in je nieuwe buurt speelt, van lokale ondernemers tot evenementen en woningaanbod, dan vind je actueel regionaal nieuws op nachrichtenmonchengladbach.de.

Stap 5: belastingen en de Rundfunkbeitrag

Een paar weken na je Anmeldung krijg je per post je Steuer-Identifikationsnummer. Dit nummer geef je door aan je werkgever, zodat je loonbelasting goed wordt ingehouden. Je wordt ingedeeld in een Steuerklasse, die afhangt van je burgerlijke staat. Getrouwde stellen kunnen hun klassen soms gunstig combineren.

In het jaar van je verhuizing heb je vaak inkomen in twee landen. Dan doe je in Nederland een M-aangifte en in Duitsland mogelijk een Einkommensteuererklärung. Een Steuerberater of een Lohnsteuerhilfeverein kan je daarbij helpen. Vergeet ook de Rundfunkbeitrag niet: een vaste maandelijkse bijdrage per huishouden voor de publieke omroep. Na je inschrijving ontvang je daar meestal vanzelf een brief over.

Daarna: de overige zaken

Als de basis staat, volgen kleinere taken. Neem je een auto mee, dan moet je die binnen een redelijke termijn ummelden bij de Zulassungsstelle. Zoek een huisarts, meld kinderen aan bij een Kita of school en vraag bij je energieleverancier een vast contract aan in plaats van het duurdere standaardtarief.

Wie in deze volgorde werkt, voorkomt dat het ene document op het andere moet wachten. Houd een map bij met al je Duitse brieven en bewijzen, want je hebt ze vaker nodig dan je denkt. Met een beetje voorbereiding ben je na een paar weken administratief gesetteld en kun je je aandacht richten op je nieuwe omgeving.